Fanga ɲɛfɔli dɔnnen damadɔ bɛ yen, nka u kɔrɔ jɔnjɔnw ye kelen ye. A ka c’a la, fanga ye fanga-taamafɛn o nafolo ye min bɛ se ka fanga suguya o suguya di hadamadenw ma u mago bɛ min na k’a ɲɛsin u yɛrɛ ma walima fɛn caman tigɛli fɛ. Kuma surun na, fanga bɛ tali kɛ nafolo la minnu...fanga di; o ye kumasen ye min bɛ fɔ fɛnw ma minnu fanga ka bon-, i n’a fɔ kɔɔri, tulu ni petoroli sɛnɛfɛnw, ji fanga, ani fiɲɛ fanga.

Enerji Lajɛba
★Kuwati maracogo ani fanga maracogo fɛɛrɛ
Fanga bɛ cogo caman na, wa a bɛ se ka tila suguya wɛrɛw la ka kɛɲɛ ni danfara kɛcogo wɛrɛw ye. Sisan, a bɛ tila kosɛbɛ ka kɛɲɛ ni fɛnw ye i n’a fɔ fanga sɔrɔli, a danmafɛnw, a baara suguya, n’a bɛ sigida nɔgɔ, ani a farikolo cogoyaw.
Danfara min sinsinnen bɛ fanga sɔrɔcogo walima fanga sɔrɔcogo kan:
(Ka da fanga sɔrɔcogo walima a sɔrɔcogo kan, fanga bɛ se ka tila fanga fɔlɔ ni fanga filanan ye, i n’a fɔ a jiralen bɛ cogo min na jatebɔsen 1-1 na)

(1) Fanga fɔlɔ, n’a bɛ fɔ fana ko fanga dabɔlen, o bɛ fanga jira min bɛ sɔrɔ fɛnɲɛnamaw fɛ k’a sɔrɔ a ma baara kɛ walima k’a fɛn caman tigɛli kɛ. Nin kulu in bɛ fanga kura sɔrɔlenw ni fanga kura sɔrɔbaliw bɛɛ lajɛlen na. Kuwame kura bɛ tali kɛ fanga la min bɛ se ka segin a cogo kɔrɔ la, o min tɛ dɔ bɔ kosɛbɛ fanga sɔrɔta bɛɛ lajɛlen na baarakɛcogo walima fɛn caman tigɛli waati. A bɛ tile fanga, fiɲɛbɔ fanga, ji fanga, dugukolo fanga ani biyomase fanga de don a la kosɛbɛ. O ni fanga min tɛ -kuraya ye, o tɛ ni nin yɛrɛ-kurayacogo in ye, wa a nafolo maralenw bɛ dɔgɔya dɔɔnin dɔɔnin ni hadamadenw ka nafabɔli ye min bɛ to senna. Misali minnu bɛ kɛ cogoya la, olu ye kɔɔri, petoroli, gazi nafama ani nukliyɛri fanga ye.
(2) Fanga filanan bɛ tali kɛ fanga tabaga la cogoya wɛrɛw la minnu bɛ sɔrɔ fanga fɔlɔ baaracogo n’a jiginni fɛ. Nin kulu in kɔnɔ, suguya caman bɛ sɔrɔ kosɛbɛ i n’a fɔ kuran, kɔki, kɔɔri gazi, biyogazi, watara, ani dɔlɔ, ani petorolifɛnw i n’a fɔ gazi, kerozɛni, dizili, ani tulu gɛlɛn. Ka fara o kan, funteni tiɲɛnen minnu bɛ sɔrɔ iziniw dilanni senfɛ, i n’a fɔ gazi min bɛ bɔ funteni na, funteni min bɛ taa ni fɛnw ye, gazi minnu bɛ se ka jeni, ani ji minnu bɛ degun, olu fana bɛ jate fanga sɔrɔyɔrɔ filananw ye.
Danfara ka kɛɲɛ ni fanga sɔrɔcogo ye:
Fanga bɛ se ka tila ka kɛ fanga ye min sinsinnen bɛ sɛnɛfɛnw kan ani fanga min tɛ -sɛnɛfɛnw ye- ka da a nafaw kan.
(1) Fuel-based energy bɛ tali kɛ nafolo la minnu bɛ se ka kɛ tigitigi i n’a fɔ jenifɛnw walasa ka fanga sɔrɔ. Nin kulu in bɛ suguya caman lajɛ, i n’a fɔ fɛnɲɛnamafagalanw i n’a fɔ kɔɔri, petoroli, ani gazi nafama; biyofuransɛw minnu bɛ kɛ jiri, biyogazi, ani fɛnɲɛnamaw ka nɔgɔw cogo la; ani fɛnɲɛnamafagalanw minnu dilannen don ni kemikɛli ye i n’a fɔ mɛtanɔli ni dɔlɔ. Nukliyɛri fɛnɲɛnamafagalanw fana b’a la i n’a fɔ uraniyɔmu, zɛnɔn ani shale minnu bɛ kɛ nukliyɛri walew la.
.

Danfara ka kɛɲɛ ni fanga baarakɛcogo suguya ye:
Fanga bɛ se ka tila fanga kɔrɔlen ni fanga kura ye ka da a baara suguya kan.
. .
Danfara min bɛ kɛ ka da a kan ni fanga tacogo bɛ sigida nɔgɔ:
Ka da a kan ni fanga tacogo bɛ sigida nɔgɔ, a bɛ se ka tila ka kɛ fanga nɔgɔlen ni fanga saniyalen ye.
(1) Fanga nɔgɔlen kɔrɔ ye fanga ye min bɛ sigida nɔgɔ a baara kɛtuma na, i n’a fɔ kɔɔri ni tulu. Baara kɛtuma na, u bɛ nɔgɔ caman bɔ i n’a fɔ gazi ɲuman, kisɛkisɛ, ani azote ɔkisizɛni ka da u jeni kan, o bɛ kɛ sababu ye ka kɛnɛyaji kɛ, asidi sanji, a ɲɔgɔnnaw, ka nɔ bila sigida lamini na ani ka sigida tiɲɛ.
.
Danfara min bɛ da fanga cogoya kan:
Ka da fanga suguya cogoyaw kan, a bɛ se ka tila suguyaba wɔɔrɔ ye: masin fanga, funteni fanga, kemikɛli fanga, fiɲɛ fanga, kuran fanga ani nukliyɛri fanga.
Sanfɛla danfara-fɛɛrɛw ye ɲininikɛlaw bɛ baara Kɛ ni minnu ye sisan dɔrɔn. Ni mɔgɔw ka fanga faamuyali bɛ ka bonya, fanga bɛna tila ka bɔ fan wɛrɛw la ka kɛɲɛ ni mago suguya wɛrɛw ye. Nka, danfara-fɛɛrɛ mana kɛ cogo o cogo, a kunba ye ka fanga faamuya ka ɲɛ, wa o cogo la, k’a yiriwa ani k’a baara dɔnniya siratigɛ la.
